Rynek małoskalowych technologii OZE w Polsce

W segmencie najmniejszych instalacji – poniżej 50 kW, znikoma ilość mikroinstalacji była przyłączona do sieci i jeszcze mniejsza starała się o uzyskanie świadectw pochodzenia (koszty transakcyjne były niekiedy zbliżone do przychodów ze sprzedaży Świadectw Pochodzenia). Na Towarowej Giełdzie Energii (TGE) było w sumie zarejestrowanych 257 wytwórców energii w mikroinstalacjach, w tym 249 w małych elektrowniach wodnych, 5 w instalacjach fotowoltaicznych, 2 małych elektrowniach wiatrowych oraz 1 mikrobiogazowni Ich rola w produkcji energii elektrycznej z OZE była także pomijana.

Dotychczasowy system wsparcia energii elektrycznej z OZE tzw. „zielonymi certyfikatami” (świadectwa pochodzenia) nie dawał szansy na rozwój mikroenergetyki. Potwierdzają to najnowsze dane Urzędu Regulacji Energetyki (URE) dotyczące mikroinstalacji o mocy poniżej 40 kW (mieszczących się w zakresie definicji mikroinstalacji określonym w projekcie ustawy o OZE) – Tabela 1.

 

Tabela 1. Rozkład ilości i mocy mikroinstalacji o mocy poniżej 40 kW na koniec 2012 roku [1].

 

Systemy PV

Małe elektrownie wiatrowe

Małe elektrownie wodne

Mikro-biogazownie

Razem

Ilość źródeł [szt.]

6

8

256

-

270

Moc [kW]

95

126

6 474

-

6 695


W sumie w segmencie mikroinstalacji w Polsce na koniec 2012 r. zainstalowanych było 270 koncesjonowanych i otrzymujących świadectwa pochodzenia odnawialnych źródeł energii. Średnia moc OZE w tym segmencie to 25 kW, a łączna moc to 6,7 MW.

Znamiennym dla warunków polskich jest nie tylko to, że jest bardzo mało mikroinstalacji OZE do wytwarzania energii elektrycznej, ale także to, że stosunkowo duży odsetek tych źródeł nie jest przyłączonych do sieci elektroenergetycznej (off-grid), co jest swoistym ewenementem jak na warunki europejskie. Całkowita ilość małych elektrowni wiatrowych w Polsce szacowana jest przez IEO na 3200 szt. Z badań IEO za 2010 rok wynika, że z ogólnej liczby sprzedanych małych turbin tylko ok. 6% stanowiły urządzenia przeznaczone do przyłączenia do sieci elektroenergetycznej (mimo że w wariancie pracy na sieć energetyczną mała energetyka wiatrowa osiąga najwyższą efektywność ekonomiczną spośród wszystkich małych źródeł OZE). Pod koniec 2012 roku eksploatowane były w Polsce 32 biogazownie rolnicze, w tym 2 mikrobiogazownie rolnicze off-grid, każda o mocy 30 kW.

Spośród ok. 130 instalacji PV w Polsce, ponad 120 stanowią instalacje „domowe (o łącznej mocy około 1,8 MW), bez przyłącza do sieci (wariant off-grid), wytwarzając prąd na potrzeby własne obiektów, z którymi współpracują. Jest to sytuacja nietypowa w UE, zarówno pod względem niewielkiej mocy zainstalowanej off-grid, jak i bardzo wysokiego odsetka instalacji nieprzyłączonych do sieci. Może to świadczyć o olbrzymich, trudnych do pokonania barierach dla właścicieli mikroinstalacji OZE w dostępie do sieci i do krajowego systemu wsparcia zielonej energii świadectwami pochodzenia.

Bardziej dostępny jest system wsparcia dotacjami i kredytami preferencyjnymi z funduszy ekologicznych. Z tego systemu wsparcia korzystają mikroinstalacje zielonego ciepła i czasami także systemy autoproducenckie do wytwarzania zielonej energii elektrycznej off-grid. Wiele tego typu instalacji, zwłaszcza kotłów na biomasę, ale też pomp ciepła i kolektorów słonecznych oraz małych elektrowni wiatrowych budowanych jest wyłącznie ze środków własnych inwestorów, którzy szukają dla siebie alternatyw lub realizują w ten sposób swoje potrzeby w zakresie promocji ekologii i nowej techniki czy poczucia bezpieczeństwa energetycznego.

Dorobek inwestycyjny (ok. 6-7 mld zł) osób fizycznych i drobnych przedsiębiorców w ostatnich 10-12 latach doprowadził do stworzenia zrębów energetyki prosumenckiej i obywatelskiej w Polsce i obejmuje łącznie niemalże 240 tys. instalacji (i ich użytkowników, jako aktywnych konsumentów – prosumentów). W tej grupie instalacje przyłączone do sieci elektroenergetycznej stanowią zaledwie ułamek procenta. Wiodącymi technologiami prosumenckim wśród mikroinstalacji OZE w Polsce stały się w ostatnich latach kolektory słoneczne. Wysoką pozycję utrzymały kotły na biomasę.

[1]. Pismo Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki do Prezesa Związku Pracodawców Forum Energetyki Odnawialnej. Luty 2013 r. W segmencie najmniejszych instalacji – poniżej 50 kW, znikoma ilość mikroinstalacji była przyłączona do sieci i jeszcze mniejsza starała się o uzyskanie świadectw pochodzenia (koszty transakcyjne były niekiedy zbliżone do przychodów ze sprzedaży Świadectw Pochodzenia). Na Towarowej Giełdzie Energii (TGE) było w sumie zarejestrowanych 257 wytwórców energii w mikroinstalacjach, w tym 249 w małych elektrowniach wodnych, 5 w instalacjach fotowoltaicznych, 2 małych elektrowniach wiatrowych oraz 1 mikrobiogazowni Ich rola w produkcji energii elektrycznej z OZE była także pomijana.

 

Systemy fotowoltaiczne

Firmy na rynku PV w Polsce

Rynek fotowoltaiczny w Polsce znajduje się w początkowej fazie rozwoju, a jego dynamika w ostatnich latach zdecydowanie nabiera tempa. W 2007 roku, według IEO, funkcjonowało na rynku jedynie 6 firm, wśród których było 4 producentów oraz 2 firmy oferujące kompleksową usługę montażu z rozruchem instalacji. Obecnie działa w tej branży 225 firm, w tym: 194 dystrybutorów modułów fotowoltaicznych oraz urządzeń pomocniczych oraz 14 producentów paneli fotowoltaicznych.

77% firm działających na rynku oferuje kompleksowe rozwiązania w zakresie elektrowni fotowoltaicznych, od wykonania projektu aż po uruchomienie inwestycji. Większość firm na polskim rynku fotowoltaicznym to przedsiębiorstwa działające krócej niż 10 lat, przy czym znaczna część zaczynała działalność w innych sektorach urządzeń OZE. Mimo dość obiecujących perspektyw i znacznego zainteresowania inwestorów, dynamikę rynku fotowoltaiki zahamowały problemy z przyjęciem Ustawy o Odnawialnych Źródłach Energii, które spowodowały, że wiele elektrowni fotowoltaicznych nie doczekało się realizacji lub została ona odsunięta w czasie. Niewielkie rynkowe obroty sprawiły, że w porównaniu z rokiem minionym, około 15% firm zamknęło swoją działalność, jednak liczba nowo powstałych przedsiębiorstw była wyższa niż przed rokiem.

Ceny systemów fotowoltaicznych

Dane z lat 2013-2014 wskazują, że ceny kompleksowych rozwiązań w zakresie elektrowni fotowoltaicznych, obejmujące doradztwo, projekt, sprzedaż, montaż, przyłączenie i rozruch, sukcesywnie spadają. Spadek kosztów elektrowni fotowoltaicznych jest podyktowany głównie obniżką cen ich podstawowych komponentów, tj. paneli fotowoltaicznych i inwerterów. Co prawda w wyniku postępowania antydumpingowego z ubiegłego roku nałożono cła na chińskie panele PV importowane do Europy i wystąpił chwilowy wzrost ich cen. Jednak w po kilku miesiącach nastąpiła ponowna stabilizacja rynku.

Instalacje fotowoltaiczne w Polsce

Pierwsze elektrownie PV w Polsce, zarówno przyłączone do sieci (on-grid), jak i pracujące poza siecią, wyłącznie na potrzeby danego obiektu (off-grid), powstały w 2003 roku. Od tego czasu następuje sukcesywny przyrost mocy zainstalowanej w elektrowniach fotowoltaicznych w Polsce. Na koniec roku 2013 zainstalowanych było 4,2 MWp w elektrowniach PV, z czego 1,8 MWp stanowiły instalacje fotowoltaiczne przyłączone do sieci elektroenergetycznej.

Pierwszy kwartał 2014 roku przyniósł kolejny znaczny przyrost łącznej mocy zainstalowanej PV, zwłaszcza w przypadku elektrowni on-grid, gdzie oddano do użytku 8 instalacji o mocy blisko 2 MWp. Na całkowitą moc instalacji PV wynoszącą 6,6 kWp, przypada 3,8 MWp zainstalowanych w 29 elektrowniach działających w systemie on-grid, natomiast 2,7 MWp w ok. 200 elektrowniach off-grid. Przyrost mocy zainstalowanej w latach 2003-2014 przedstawiono na poniższym wykresie.



 

Rys. 1. Dynamika wzrostu rynku energetyki fotowoltaicznej w Polsce (źródło: IEO)

 

Pomimo przyrostu nowych mocy, dynamika wzrostu rynku PV spadła w latach 2012 - 2013. Można to tłumaczyć wprowadzeniem w tym czasie istotnych, niekorzystnych dla rynku PV, korekt w kolejnej wersji projektu Ustawy o Odnawialnych Źródłach Energii, w której zastąpiono system stałych taryf gwarantowanych (ang. feed-in tariff, w skrócie FiT) koegzystencją systemów świadectw pochodzenia oraz aukcyjnego. Jednocześnie wprowadzono pewne ułatwienia dla inwestorów najmniejszych instalacji do 40 kW tj. prosumentów, którzy chcieliby wytwarzać energię elektryczną na potrzeby własne a tylko nadwyżkę sprzedawać do sieci elektroenergetycznej.

Dotychczas więcej mocy zainstalowanej przypadało na systemy nieprzyłączone do sieci (off-grid), co uwarunkowane było dużymi utrudnieniami formalnoprawnymi oraz przyłączeniowymi. Optymistyczne wyniki sprzedaży z roku 2013 nie przełożyły się bezpośrednio na przyrost mocy zainstalowanej, ponieważ wielu inwestorów biorąc pod uwagę niepewność związaną z kształtem systemu wsparcia, postanowiło odłożyć inwestycję. Systematyczny wzrost ilości elektrowni funkcjonujących na tych zasadach sprawia, iż ścieżka inwestycyjna, szczególnie pod kątem formalnoprawnym i przyłączeniowym, staje się coraz prostsza, a nowi inwestorzy coraz częściej decydują się na przyłączenie elektrowni do sieci.

 

Małe elektrownie wiatrowe

Pomimo niewielkiej skali rozwoju rynku małej energetyki wiatrowej (MEWi) w Polsce, funkcjonuje na nim kilkadziesiąt firm. Ponad połowa z nich prowadzi jednocześnie działalność dystrybucyjną, instalacyjną i serwis urządzeń. Oprócz tego na polskim rynku działa ok. 10 producentów MEWi. Jednak w praktyce tylko 4 producentów ma na tyle dopracowany produkt by wykonywać go seryjnie 3 producentów wykonuje na zamówienie głównie turbiny o małej mocy i pionowej osi obrotu (po kilka sztuk rocznie) –oraz 3 wytwarza tylko generatory. Ponadto funkcjonują na polskim rynku producenci masztów, inwerterów i regulatorów napięcia. Rynek polski wykazuje cechy charakterystyczne dla rynku światowego, tzn. pomimo dużej liczby przedsiębiorstw deklarujących działalność w sektorze, tylko niewiele firm w rzeczywistości dysponuje sprawdzonymi produktami i sprzedaje je w znaczącej ilości.

Z danych statystycznych dotyczących sektora MEWi wynika, że w Polsce działa około 3 tysięcy przydomowych elektrowni wiatrowych, jednakże tylko 25 instalacji zostało zintegrowanych z siecią elektroenergetyczną. Świadczy to o tym, że rynek producentów małych turbin wiatrowych jest jeszcze w początkowej fazie rozwoju. Większość produkowanych w Polsce turbin to rozwiązania o poziomej osi obrotu, natomiast skala krajowej produkcji małych elektrowni sięga zaledwie kilkudziesięciu sztuk rocznie.

Najwięcej sprzedawanych w Polsce turbin wiatrowych to najmniejsze piko- i mikroturbiny, których głównymi odbiorcami są użytkownicy indywidualni. Większość tych turbin działa w systemach autonomicznych (z akumulatorami) lub używanych jest do podgrzewania wody użytkowej. Za taki stan rzeczy odpowiedzialne są niesprzyjające przepisy prawne, które utrudniają inwestorom indywidualnym podłączenie małych elektrowni wiatrowych do sieci elektroenergetycznej, jako najtańszego rozwiązania do magazynowania energii elektrycznej. Z kolei inwestycje w większe (niż 5kW) turbiny wiatrowe działające w systemach autonomicznych byłyby nieopłacalne, ponieważ koszty magazynowania energii w akumulatorach elektrochemicznych (konieczność wymiany akumulatorów co 8 lat) wydłużałyby okres zwrotu inwestycji powyżej całkowitej żywotności turbiny. Rysunek 3.2 pokazuje spadek zainteresowania inwestorów systemami off-grid z akumulatorami na rzecz m.in. instalacji do podgrzewania ciepłej wody użytkowej.

 

 

Rys. 2. Zmiana struktury zagospodarowania energii z MEWi w latach 2011-2012 (źródło: IEO)

 

Szczególną grupę stanowią małe systemy hybrydowe (w połączeniu z fotowoltaiką, w Polsce bardzo rzadko z generatorem dieslowskim). Są to z reguły instalacje służące do podświetlania m.in. znaków drogowych i reklam lub zasilania oświetlenia ulic i parkingów. Ich wykorzystanie w ostatnich latach motywowane było głównie możliwością uzyskania dofinansowania z funduszy europejskich (RPO oraz PROW) – przy ocenie wniosku dodatkowo punktowano wykorzystanie OZE.

Obiecującym rynkiem jest bez wątpienia rolnictwo. Notuje on znaczący wzrost zużycia energii elektrycznej, wraz z rosnącymi cenami. Wynika to zarówno ze zwiększenia produkcji rolnej, jak i z doposażenia gospodarstw w sprzęt AGD (od 2005 roku wydatki na użytkowanie mieszkania i nośniki energii w gospodarstwach rolników wzrosły o prawie 40%). Strukturę zainteresowania inwestorów w inwestycje OZE przedstawia rysunek 3.

 

 

 

Rys. 3. Stopień zainteresowania inwestycjami MEWi przez potencjalnych beneficjentów (źródło: IEO)

 

Wyraźnie zwiększoną sprzedaż notuje się w województwie pomorskim (jedne z najwyższych cen energii elektrycznej i ciepłej wody w Polsce przy równoczesnym słabym rozwoju sieci dystrybucyjnej i bardzo dobrych warunkach wiatrowych) oraz dolnośląskim (najwyższy w Polsce wzrost zużycia energii elektrycznej na obszarach wiejskich, szybko rosnące ceny ciepłej wody). Wydaje się to potwierdzać tezę, że obecnie dominującym motywem skłaniającym do zakupu małej elektrowni wiatrowej jest chęć uniezależnienia się od wzrostów cen nośników energii.

 

Mikrobiogazownie

Liczba działających i realizowanych obecnie mikrobiogazowni rolniczych stanowi zaledwie niewielki procent wszystkich realizowanych inwestycji biogazowych w skali kraju. Na ponad 40 działających biogazowni oraz ok. 190 instalacji w fazie projektowania i realizacji, które zostały zgromadzone przez IEO w Bazie Danych Inwestycje Biogazowe 2014, zidentyfikowano 10 inwestycji o charakterze mikrobiogazowni o mocy do 40 kW, które odpowiadają ok. 5% rynku. Kolejne 2% inwestycji stanowią tzw. „małe instalacje”, czyli zgodnie z definicją wprowadzoną przez nowelizację Prawa Energetycznego instalacje o mocy 40 - 200 kW, których właściciele mogą liczyć również na pewne uproszczenia proceduralne. Kilkadziesiąt kolejnych inwestycji w mikrobiogazownie, planowanych w latach 2012-2014 nie doczekało się realizacji w związku z brakiem przyjęcia Ustawy o Odnawialnych Źródłach Energii, która miała gwarantować korzystne wsparcie dla tego typu instalacji w postaci tzw. stałych cen zakupu energii elektrycznej. Zamiast tego, przyjęta poprawka do Prawa Energetycznego, umożliwia sprzedaż nadwyżki produkowanej energii w instalacji do mocy 40 kW w cenie stanowiącej 80% średniej ceny ubiegłorocznej, przy czym przyłączenie do sieci, jak i odbiór energii przez zakład energetyczny z mikroinstalacji przyłączonej do sieci jest gwarantowany. Dość wysoki koszt realizacji inwestycji, mieszcząc się dla instalacji tej wielkości, w zależności od indywidualnych uwarunkowań (ilość agregatów, zbiorników itp.) w granicach 32 000–54 000zł/kW[2][3]), stanowi istotną barierę ograniczającą konkurencyjność tego typu rozwiązań wobec innych mikroinstalacji OZE.

 

Tabela 2. Realizowane i działające mikrobiogazownie

Lp

Gmina

Miejscowość

Moc elektryczna [MWe]

Inwestor

Stopień zaawansowania inwestycji

1

Adamów

Szewnia Dolna

0,030

Eko-Pol Sp. z o.o.

działająca

2

Bełżyce

Bełżyce Rolne

0,010

Mega Bełżyce Sp. z o.o.

planowana

3

Bielsk Podlaski

Hryniewicze Duże

0,040

Politechnika Białostocka

planowana

4

Toszek

Proboszczowice

0,008

MIKROBIOGAZ Sp. z o.o.

realizowana

5

Pszczyna

Studzionka

0,030

Gospodarstwo Rolne Babiana i Grzegorz Pojda

działająca

6

Pszczyna

Wisła Mała

0,030

Gospodarstwo Rolne Janusz Mikołajec

realizowana

7

Koszęcin

Nowy Dwór/ Cieszowa

0,020

Eko-Innowacje

realizowana

8

Elbląg

Klepa

0,010

 

planowana

9

Sokoły

Krzyżewo

0,040

EPC Agro-Energetyka Sp. z o.o.

planowana

10

Nowa Karczma

Lubań

0,040

Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego

realizowana



Dotychczas pojedyncze pilotażowe instalacje zostały wdrożone w kilku gospodarstwach rolnych a pierwsze były obiekty w Studzionce i Szewni Dolnej. Wbrew wcześniejszym przewidywaniom na temat dynamicznych perspektyw rozwoju tego sektora, wobec braku systemu wsparcia korzystnego dla inwestorów, mikrobiogazownie mogą być nadal optymalnym rozwiązaniem tylko dla gospodarstw, które dysponują dużą ilością odpadów organicznych oraz mają problem z ich utylizacją. Z kolei ich zapotrzebowanie na energię elektryczną i ciepło jest wysokie w związku z prowadzonymi procesami produkcyjnymi. Mikrobiogazownie są rozwiązaniem oferowanym obecnie jedynie przez kilka firm działających na polskim rynku, często współpracujących z partnerami zagranicznymi m.in. PGEE Sp. z o.o. (Gascontrol Sp. z o.o., Czechy), Eko-Innowacje Sp. z o.o. (PÖTTINGER Entsorgungstechnik GmbH, Austria). Inną grupą są rodzime przedsiębiorstwa (Mikrobiogaz Sp. z o.o., e-GIE Sp. z o.o.), uczelnie (Politechnika Białostocka, Politechnika Śląska, Politechnika Gdańska), ośrodki doradztwa rolniczego (np. Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego) oraz klastry, które prowadzą prace badawcze nad wdrożeniem mikrobiogazowni dostosowanych do wielkości i możliwości produkcyjnych krajowychgospodarstw rolnych.

[2]. http://pgee.pl/downloads/modulowe_biogazownie_gascontrol.pdf

[3]. http://www.kregiewe.it.kielce.pl/wp-content/uploads/2013/12/mozliwo%C5%9Bci-i-wyzwania-mikrobiogazowni-w.woj_.sietokrzyskim.pdf

 

Kolektory słoneczne

Sektor kolektorów słonecznych jest największym rynkiem tzw. energetyki prosumenckiej w Polsce. Pomimo, że kolektory słoneczne wykorzystuje już ponad 110 tysięcy użytkowników, nasycenie krajowego rynku (0,032 m2 na głowę mieszkańca) jest nadal niższe niż w krajach europejskich o podobnym nasłonecznieniu.

W ciągu ostatnich 5 lat rynek kolektorów słonecznych rozwijał się bardzo dynamicznie i zanotował wzrost o ok. 75% i obecnie pod względem rocznie instalowanych systemów należy do największych w Europie. Mimo utrzymującego się dotychczas wysokiego tempa wzrostu, jak wynika z danych IEO, sprzedaż kolektorów słonecznych w Polsce w 2013 roku wyniosła ponad 274 tys. m2, co oznacza spadeko ok. 9 % w stosunku do roku poprzedniego. W roku 2012 sprzedaż wyniosła 302 tys. m2 i wzrosła o 19%w stosunku do roku 2011.

 

 

Rys. 4. Sprzedaż instalacji słonecznych w Polsce w latach 2000 – 2013, źródło: Instytut Energetyki Odnawialnej

 

Większość (ok. 73%) kolektorów słonecznych sprzedanych w ubiegłym roku w Polsce, to kolektory płaskie, których produkcja dominuje wśród rodzimych producentów systemów słonecznych. Ogółem działa ponad 70 firm produkujących i dystrybuujących kolektory słoneczne a pierwsza „dziesiątka” firm to ponad 94% tego rynku.

 

Kotły na biomasę

Firmy na rynku kotłów na biomasę w Polsce

Rynek urządzeń na biomasę w Polsce ukształtował się w obrębie dojrzałego już sektora produkcji urządzeń grzewczych, obejmującego tradycyjne kotły węglowe lub wielopaliwowe, z którego pochodzi większość przedsiębiorstw działających w tym segmencie od 15-20 lat. Od roku 2000 nastąpił wzrost udziału urządzeń na biomasę w ofertach polskich producentów o prawie 80%. Część przedsiębiorstw, na fali popularności rozwiązań ekologicznych, ale także biorąc pod uwagę aspekty ekonomiczne związane z możliwością większych oszczędności dla konsumentów, uczyniła z produkcji kotłów przystosowanych do spalania biomasy swój główny obszar działalności. Według danych IEO, obecnie na rynku krajowym działa 79 producentów posiadających w swojej ofercie kotły na biomasę, spośród których 23% produkuje wyłącznie kotły do spalania biopaliw stałych, natomiast 77% wytwarza dodatkowo kotły wykorzystujące biomasę jako paliwo zastępcze.

 

Urządzenia dostępne na rynku krajowym

Obecnie w ofertach krajowych producentów znajduje się ponad 800 modeli kotłów na biomasę. Wśród dostępnych na polskim rynku urządzeń grzewczych, wykorzystujących biomasę dominują automatyczne kotły przystosowane do spalania biomasy drzewnej w postaci peletów (39%) oraz biomasy w różnej postaci (26%). Ponadto dostępne są również kotły na drewno: z górnym lub dolnym spalaniem oraz nowoczesne urządzenia wykorzystujące proces zgazowywania paliwa (pirolizy). Mniejszy udział mają urządzenia na słomę przetworzoną (kostki, baloty).

 

 

Rys. 3.5. Charakterystyka krajowego rynku kotłów na biomasę według rodzaju stosowanego paliwa

 

Kotły dostępne obecnie w ofercie rynkowej mają moc od 7 do 7000 kW, w tym 85% stanowią urządzenia o mocy do 300 kW, co świadczy o większym potencjale dla implementacji małoskalowych rozwiązań. Najczęściej decyzja o zakupie kotła na biomasę towarzyszy innym działaniom termomodernizacyjnym, a produkowana energia jest zużywana jest na potrzeby grzewcze nowych budynków mieszkalnych, użyteczności publicznej lub związanych z prowadzeniem działalności rolniczej lub przemysłowej. Pod względem sposobu podawania paliwa, 39% oferowanych na rynku kotłów stanowią urządzenia z załadunkiem ręcznym, głównie na drewno kawałkowe i na zrębki dużej mocy, natomiast kotły z automatycznym załadunkiem paliwa, w szczególności na pelet posiadają 61% udziału w rynku. W dostępnej ofercie urządzeń coraz większy udział posiadają droższe rozwiązania o innowacyjnym charakterze tj. kotły zautomatyzowane. Posiadają one takie parametry jak: wyższa sprawność (ok. 90% dla kotłów z automatycznym załadunkiem paliwa i ok. 80% dla urządzeń ładowanych ręcznie), mniejsza emisyjność, możliwość integracji z innymi źródłami (smart grid ready) oraz wyższy stopień bezpieczeństwa pracy i komfort obsługi.

Sprzedaż i kierunki rozwoju rynku kotłów na biomasę

Według szacunków IEO, w Polsce w użytkowaniu znajduje się ok. 90 tys. kotłów przeznaczonych na biomasę. Roczna sprzedaż urządzeń kształtuje się na poziomie ponad 15 tys. sztuk, co odpowiada mocy ponad 300 MW. Zasadniczy obrót jest realizowany w segmencie kotłów do 70 kW. W przypadku kotłów dostosowanych do spalania biomasy dominuje segment kotłów poniżej 40 kW.

 

Pompy ciepła

W 2013 roku w Polsce sprzedano około 15.000 pomp ciepła, co oznacza wzrost rynku o około 20% w stosunku do roku 2012 (rys. 3.6). Według szacunków Polskiej Organizacji Rozwoju Technologii Pomp Ciepła (PORT PC), udział sprzedaży pomp ciepła do nowych budynków w 2013 r. w Polsce stanowił zaledwie 4%. Prognozy organizacji branżowej PORT PC przewidują, iż udział sprzedaży pomp ciepła do nowych budynków przekroczy 50% w 2020 roku, z czego w budynkach na obszarach wiejskich poziom nasycenia pompami ciepła w nowych budynkach wyniesie ok. 20%.

 

 

Rys. 3.6. Rynek pomp ciepła w Polsce w latach 2010-2013 według ilości sprzedanych urządzeń poszczególnych typów. Źródło: PORT PC – informacja prasowa z dnia 3 Lutego, 2014

 

Spośród różnych, dostępnych technologii pomp ciepła służących jako źródła centralnego ogrzewania, obecnie największym zainteresowaniem w Polsce cieszą się gruntowe pompy ciepła. Ciepło z gruntu pobierane jest z pionowych i poziomych gruntowych wymienników ciepła. Mimo znacząco większych kosztów inwestycyjnych niż np. powietrznych pomp ciepła, atutem są najniższe koszty eksploatacji ze wszystkich dostępnych technologii. W przypadku zastosowania ich w nowych budynkach z instalacją grzewczą niskotemperaturową z ogrzewaniem płaszczyznowym (ogrzewanie podłogowe, ścienne), koszty ogrzewania są niższe od ogrzewania gazem ziemnym nawet o 50%. Kolejnym atutem jest możliwość najtańszego chłodzenia pomieszczeń poprzez tzw. free cooling (chłodzenie pasywne budynku bez pracy sprężarki). Ciepło z pomieszczeń może być odprowadzane jednocześnie regenerując grunt (podłoże) dla gruntowego wymiennika ciepła. Jednak od kliku lat w Polsce rynek ten rozwija się mniej dynamicznie i niż inne technologie oparte o pompy ciepła.

Szczególnie szybko rozwijającym się rynkiem pomp ciepła w Polsce jest produkcja pomp ciepła typu powietrze/woda pobierających ciepło z powietrza i przekazujących je do instalacji centralnego ogrzewania i ciepłej wody. Znajdują one duże zastosowanie szczególnie w nowych energooszczędnych budynkach, o niewielkim zapotrzebowaniu ciepła na centralne ogrzewanie. Duża zaletą takich rozwiązań jest brak nakładów inwestycyjnych na dolne źródło ciepła (jak w przypadku pomp ciepła gruntowych). Im większe zapotrzebowanie na ciepło budynku, tym mniejsza rzeczywista różnica kosztów eksploatacyjnych pomiędzy pompą ciepła gruntową a korzystającą z energii zawartej w powietrzu.

Dużą zaletą jest też możliwość realizacji chłodzenia budynków w okresie letnim, co jest szczególnie ważne przy połączeniu pompy ciepła w układach hybrydowych z panelami fotowoltaicznymi zamontowanymi na dachu budynku. Niezwykłe szybkie i znaczne zmiany w technologii pomp ciepła powodują, że już teraz powietrzne pompy ciepła, sprawdzają się również w naszym klimacie, pracując do temperatury zewnętrznej -20°C, a nawet -25°C jako samodzielne źródło ciepła, bez konieczności użycia szczytowego źródła ciepła (np. grzałki elektrycznej).

Szczególnie dużym zainteresowaniem w Polsce cieszą się powietrzne pompy ciepła do podgrzewania wody użytkowej. W okresie letnim współpracują z istniejącym źródłem ciepła poprzez wbudowaną wężownicę. Poza sezonem grzewczym pracująca pompa ciepła jest jednym z najtańszych źródeł ciepła dla podgrzewania wody użytkowej. Znajduje ona duże zastosowanie w budynkach, w których występują instalacje z kotłami olejowymi lub na gaz płynny (ponad dwukrotna redukcja kosztów przygotowania ciepłej wody poza okresem grzewczym). W przypadku budynków, w których występują instalacje z kotłami węglowymi, zwiększony jest komfort obsługi – brak konieczności załączania i obsługi kotła węglowego w lecie. Pompy ciepła do ciepłej wody mogą z powodzeniem zastąpić podgrzewacze elektryczne wody użytkowej, obniżając koszty eksploatacyjne ponad trzykrotnie.

 

Bardziej szczegółowych informacji na opisany temat może udzielić Piotr Dziamski z Instytutu Energetyki Odnawialnej,

mail: pdziamski@ieo.plwww.ieo.pl

 

Przypisy:

[1]. Pismo Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki do Prezesa Związku Pracodawców Forum Energetyki Odnawialnej. Luty 2013 r.W segmencie najmniejszych instalacji – poniżej 50 kW, znikoma ilość mikroinstalacji była przyłączona do sieci i jeszcze mniejsza starała się o uzyskanie świadectw pochodzenia (koszty transakcyjne były niekiedy zbliżone do przychodów ze sprzedaży Świadectw Pochodzenia). Na Towarowej Giełdzie Energii (TGE) było w sumie zarejestrowanych 257 wytwórców energii w mikroinstalacjach, w tym 249 w małych elektrowniach wodnych, 5 w instalacjach fotowoltaicznych, 2 małych elektrowniach wiatrowych oraz 1 mikrobiogazowni Ich rola w produkcji energii elektrycznej z OZE była także pomijana.

[2].  http://pgee.pl/downloads/modulowe_biogazownie_gascontrol.pdf

[3]. http://www.kregiewe.it.kielce.pl/wp-content/uploads/2013/12/mozliwo%C5%9Bci-i-wyzwania-mikrobiogazowni-w.woj_.sietokrzyskim.pdf

Wyszukiwarka
Kanał Youtube
 
Facebook
Zamknij

Ten serwis internetowy wykorzystuje pliki cookies.

Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. do celów reklamowych i statystycznych. Mogą stosować je też współpracujące z nami firmy - m.in. reklamodawcy.

W przeglądarce internetowej, w której otwierasz nasz serwis możesz zmienić ustawienia dotyczące cookies.

Korzystając z tego serwisu bez zmiany ustawień dotyczących cookies wyrażasz zgodę na ich używanie i zapisywanie w pamięci urządzenia. Więcej informacji znajdziesz w Polityce prywatności.