Raporty

Czego potrzebujesz, by inwestować w OZE?

W Polsce coraz więcej osób zastanawia się nad inwestycją w odnawialne źródła energii. Mogą one być szczególnie przydatne na obszarach wiejskich, które stanowią ponad 93% obszaru kraju. Jednak decyzja o inwestycji nie należy do łatwych. Czego potrzebują rolnicy, aby zdecydować się na instalację OZE w swoim gospodarstwie?

Logo NFOSiGW

Raport powstał dzięki dofinansowaniu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Za jego treść odpowiada wyłącznie Polski Klub Ekologiczny Okręg Mazowiecki.

Ilość energii pierwotnej pozyskanej ze źródeł odnawialnych oraz jej udział w pozyskaniu energii ogółem w poszczególnych krajach UE jest bardzo zróżnicowany.

W latach 2007-2011 udział energii ze źródeł odnawialnych w energii pierwotnej ogółem wzrósł w UE-27 od 15,6 do 20,3%, a w Polsce od 6,7 do 10,9%. W tym samym czasie pozyskanie energii pierwotnej ze źródeł odnawialnych wzrosło w UE-27 o 21%, a w Polsce o 54%.

Udział energii z oze w krajach UE

Rys. 1. Udział energii ze źródeł odnawialnych w pozyskiwaniu energii pierwotnej ogółem w wybranych krajach UE w latach 2007 i 2011 (Energia ze źródeł odnawialnych w 2012,GUS, Warszawa, 2013).

Według badań nt. świadomości zachowań ekologicznych mieszkańców Polski przeprowadzonych na zlecenie Ministerstwa Środowiska przez PBS Spółka z o.o. (projekt sfinansowany został ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej) najbardziej popularne jest ogrzewanie domu poprzez podłączenie do sieci ciepłowniczej (39%). Co trzeci ankietowany (32%) ogrzewa swój dom węglem. Gazową instalację grzewczą posiada 16% badanych, zaś niemal co dziesiąty (9%) do ogrzewania używa drewna. Odnawialne źródła energii są główną formą ogrzewania jedynie w 0,4% gospodarstw domowych. Inne formy ogrzewania wskazuje 2% badanych.

Jeśli chodzi o rolnictwo, to według danych GUS około 6 proc. energii finalnej zużywane jest rolnictwie, zaś około 30 proc. w gospodarstwach domowych. Wśród nich, na obszarach wiejskich, najwyższy procent stanowi energia pochodząca ze spalania wysokoemisyjnego paliwa, jakim jest węgiel. Dodatkowym problemem jest to, iż dane wskazują, że 1/3 mieszkańców terenów wiejskich jest zagrożona problemem ubóstwa energetycznego. Szansą dla Polski, a zwłaszcza dla obszarów wiejskich, jest energetyka rozproszona, czyli instalowanie małych jednostek wytwórczych OZE. Takie rozwiązania pozwalają na wytwarzanie energii i ciepła nawet w oparciu o zasoby lokalne. Przykładowe modele energetyki rozproszonej są realizowane chociażby w Niemczech (nowelizacja niemieckiej ustawy o mikrokogeneracji przewiduje, że do 2020 r. udział energii elektrycznej produkowanej przez mikroinstalacje osiągnie 25%) czy wielkiej Brytanii (do 2020 r. ma powstać ok. 40 tys. MW nowych mocy wytwarzanych z OZE, zwłaszcza poprzez instalacje fotowoltaiczne)1.

A jak wygląda sytuacja w „naszym ogródku”? Fundacja na rzecz Rozwoju Polskiego Rolnictwa, w ramach realizowanego wspólnie z Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie projektu „Odnawialne źródła energii dla domu i biznesu”, przeprowadziła w 2010 roku badania określające postawy mieszkańców wsi wobec odnawialnych źródeł energii na terenie 16 województw Polski. Wynika z nich, że jak dotąd mieszkańcy wsi w niewielkim stopniu wykorzystują OZE. Spośród badanych mieszkańców wsi tylko 17% stwierdziło, że posiada instalacje wykorzystujące energię odnawialną, głównie kolektory słoneczne (51%) i kotły na biomasę (33%).

Niepokoi także fakt niskiego poziomu wiedzy dotyczącej OZE. Najwięcej ankietowanych oceniło go na 3 (w pięciostopniowej skali). Bardzo dobry poziom wiedzy (5) wskazała zaledwie co dziesiąta osoba. Niezadowalający w ocenie ankietowanych był także ich stan wiedzy na temat możliwości finansowania inwestycji wykorzystujących OZE. Pomimo tego większość badanych w ramach wspomnianego projektu wyraziła chęć zainwestowania, zwłaszcza w kolektory słoneczne, wiatraki oraz kotły na biomasę2.

Powstaje zatem pytanie, co należy zrobić, aby zachęcić rolników do inwestycji w odnawialne źródła energii?

W ramach projektu „Gospodarz z energią”, przeprowadzono sondę wśród osób odwiedzających stronę internetową projektu www.gospodarzzenergia.pl. Jej celem było zbadanie, czego potrzebują rolnicy, by podjąć decyzję o zainstalowaniu urządzenia wytwarzającego energię i/lub ciepło z odnawialnych źródeł w swoim gospodarstwie. Wyniki sondy zostały opracowane na podstawie jedynie 19 odpowiedzi, więc nie można uznać ich za reprezentatywne. Pozwalają one jednak w powiązaniu z innymi badaniami w tym obszarze, przeprowadzonymi na większej liczbie respondentów, na przedstawienie podstawowych rekomendacji co do działań, jakie należałoby podjąć, aby zachęcić do inwestycji w OZE.

Na pytanie: jakich form wsparcia potrzebujesz najbardziej do podjęcia decyzji o instalacji OZE w swoim gospodarstwie? 58% respondentów odpowiedziało, że finansowego, natomiast 16% wskazało na doradztwo indywidualne podczas planowania i realizacji inwestycji.

Rys. 2. Jakich form wsparcia potrzebujesz najbardziej do podjęcia decyzji o instalacji OZE w swoim gospodarstwie (sonda ze strony www.gospodarzzenergia.pl)

Jeśli chodzi o formy działań edukacyjno-informacyjnych, z jakich najbardziej chcieliby skorzystać, 47% ankietowanych wskazało na doradztwo indywidualne, po 21% uczestniczących wymieniło wyjazdy studyjne oraz spotkania informacyjne (targi, wystawy) jako najbardziej efektywne formy pozwalających na podjęcie decyzji o instalacji OZE.

Rys. 3. Z jakich form działań edukacyjno-informacyjnych najbardziej chcieliby skorzystać rolnicy? (sonda ze strony www.gospodarzzenergia.pl)

Badania przeprowadzone przez FDPA w ramach wspomnianego projektu „OZE dla domu i biznesu” również potwierdzają podobne zainteresowanie. Wynika z nich, że większość respondentów (87%) jest zainteresowanych uczestnictwem w kolejnych seminariach, warsztatach i szkoleniach, dotyczących możliwości wykorzystania i finansowania OZE. Odsetek ten był różny w zależności od wieku – najwyższy w grupie do 29 lat (90%), a najniższy wśród osób powyżej 60. roku życia (79%). Szkolenia cieszyły się szczególnym zainteresowaniem wśród osób z wykształceniem wyższym rolniczym (93%), a najmniejsze zainteresowanie budziły w grupie rolników z wykształceniem zawodowym rolniczym (78%)3.

Na pytanie: O jakich typach urządzeń OZE chciałbyś dowiedzieć się więcej, porównując uzyskane dane z badaniami realizowanymi przez FDPA w 2010 r., gdzie największą popularnością cieszyły się kolektory słoneczne i kotły na biomasę odnotowano rosnącą popularność inwestycji w wiatraki (23%) oraz systemy fotowoltaiczne (23%), a dopiero w następnej kolejności kolektory słoneczne (14%) i mikrobiogazownie (12%).

Rys. 4. O jakich typach urządzeń OZE chciałbyś dowiedzieć się więcej? (sonda ze strony www.gospodarzzenergia.pl)

Kolektory słoneczne cieszą się popularnością nie tylko dzięki możliwości dofinansowania w ramach programu NFOŚiGW. Może się to także wiązać z łatwością użytkowania oraz niskimi kosztami eksploatacji.

Na pytanie: Informacji na jakie tematy potrzebujesz najbardziej do podjęcia racjonalnej decyzji o instalacji OZE w swoim gospodarstwie? Zdecydowaną popularnością cieszyły się aspekty finansowe (z jakich źródeł finansowania można skorzystać i jak uzyskać dotację) oraz aspekty ekonomiczne (nakłady inwestycyjne, koszty eksploatacji i produkcji energii oraz ciepła, sprzedaży energii, stopy zwrotu inwestycji).

Rys. 5. Informacji na jakie tematy potrzebujesz najbardziej do podjęcia racjonalnej decyzji o instalacji OZE w swoim gospodarstwie? (sonda ze strony www.gospodarzzenergia.pl)

Analogiczne wnioski wynikały z ankiety przeprowadzanej przez FDPA. Najczęściej wskazywanymi przez respondentów barierami ograniczających rozwój OZE były bariery finansowe oraz prawne. Można wnioskować, że przyczyną takich postaw był deklarowany przez badanych mieszkańców wsi niski poziom wiedzy na temat możliwości finansowania inwestycji wykorzystujących OZE oraz brak odpowiadającym rolnikom instrumentów finansowych4.

Podobne problemy zidentyfikowano podczas badania przeprowadzonego przez TNS OBOP w 2010 r. dla Forum Rozwoju Efektywnej Energetyki (FREE). Badani zapytani o kryteria decydujące o wyborze danej instalacji decydowanie wskazywali na koszty użytkowania, instalacji następnie pojawiały się kwestie związane z prostotą obsługi i bezpieczeństwem użytkowania danego źródła5.

Przeprowadzone przez FDPA badania oraz sonda potwierdzają zidentyfikowane bariery ograniczające rozwój OZE na obszarach wiejskich. Wyniki sondy potwierdzają, że wciąż największą przeszkodą są kwestie finansowe.

Nadal istnieje potrzeba prowadzenia działań edukacyjnych ukierunkowanych na doradztwo indywidualne oraz spotkania informacyjne i wyjazdy studyjne. Z doświadczeń FDPA oraz z powyższych danych wynika, że oprócz kwestii finansowych, które odgrywają kluczowa rolę w podejmowaniu decyzji o zainwestowaniu w odnawialne źródło energii, ważna jest dalsza edukacja doradców rolnych oraz rolników i umożliwienie im z skorzystania z doradztwa indywidualnego.

Przyszłość energetyki rozproszonej opartej na odnawialnych źródłach jest uzależniona także od rozwoju inteligentnych sieci energetycznych (ISE) oraz stworzenia otoczenia prawnego sprzyjającego inwestowaniu w mikroinstalacje OZE oraz przyłączaniu ich do sieci6. Ważne, aby prowadzić taką politykę, która ułatwi małym wytwórcom energii jej produkcję na własne potrzeby i sprzedawania tak do sieci zarządzanej przez państwowego operatora, jak i w ramach lokalnych mikro-sieci, jeśli takie będą miały szansę powstać.

 Grafika - wybór

1. Modernizacja energetyczna polskiej wsi; w stronę energetyki prosumenckiej, Forum Rozwoju Efektywnej Energetyki, Warszawa 2013, s. 29.

2. Tamże.

3. B. Gradziuk, Postawy mieszkańców wsi wobec odnawialnych żródeł energii, Roczniki Naukowe, Stowarzyszenie Ekonomistów Rolnictwa i Agrobiznesu, XVI (4), s. 103-108.

4. Tamże.

5. Modernizacja energetyczna polskiej wsi; w stronę energetyki prosumenckiej, Forum Rozwoju Efektywnej Energetyki, Warszawa 2013, s. 22.

6. Tamże, s. 29.

Raport opracowany przez: Karolina Witeska, FDPA.

Zobacz pozostałe raporty
Wyszukiwarka
Kanał Youtube
 
Facebook
Zamknij

Ten serwis internetowy wykorzystuje pliki cookies.

Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. do celów reklamowych i statystycznych. Mogą stosować je też współpracujące z nami firmy - m.in. reklamodawcy.

W przeglądarce internetowej, w której otwierasz nasz serwis możesz zmienić ustawienia dotyczące cookies.

Korzystając z tego serwisu bez zmiany ustawień dotyczących cookies wyrażasz zgodę na ich używanie i zapisywanie w pamięci urządzenia. Więcej informacji znajdziesz w Polityce prywatności.