Raporty

Decyzja o inwestycji w OZE

Od kilku lat rośnie rozpoznawalność mikroinstalacji OZE jako korzystnego rozwiązania w zakresie zaopatrzenia w energię dla gospodarstw domowych w Polsce. Niektóre instalacje, np. kolektory słoneczne, cieszą się już dużym zaufaniem społecznym. Dobrze dobrana instalacja pozwala na uzyskanie korzyści finansowych. Przed podjęciem ostatecznej decyzji trzeba jednak wiedzieć, jaki system jest odpowiedni do potrzeb.

Raport powstał dzięki dofinansowaniu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Za jego treść odpowiada wyłącznie Polski Klub Ekologiczny Okręg Mazowiecki.

Logotyp NFOŚiGW

Czy w każdym domu można zainstalować mikroinstalację OZE i jakie są zasady prawidłowego montażu, który gwarantuje uzyskanie oczekiwanych efektów? Ile będzie kosztować instalacja i jakie rozwiązanie wybrać? Kto zajmuje się montażem i na co zwracać uwagę przy pracach instalacyjnych? Jak stać się świadomym użytkownikiem mikroinstalacji instalacji OZE, oszczędzać na zużyciu paliw i czerpać osobistą satysfakcję? Wielu inwestorów zadaje sobie takie pytania przed podjęciem decyzji o budowie mikroinstalacji OZE. Pomimo tego że potrzeba wiele czasu, jak również pieniędzy, aby znaleźć informacje do podjęcia właściwej decyzji, zakupienia i eksploatacji systemów OZE, coraz więcej inwestorów dokonuje decyzji o inwestycji w OZE chcą zapewnić sobie więcej niezależności energetycznej, oszczędności i satysfakcję ze stosowania technologii przyjaznych środowisku.

Według badań przeprowadzonych przez Instytut Energetyki Odnawialnej nt. postaw społecznych Polaków wobec mikroinstalacji i energetyki obywatelskiej[1] ponad połowa obywateli w swoich gospodarstwach domowych najchętniej wykorzystywałaby energię pochodzącą z odnawialnych źródeł energii (OZE), w tym przede wszystkim energię słoneczną. Utrzymuje się dość wysoki stopień zainteresowania energią elektryczną z węgla (24%), ale wobec faktu, że obecnie 90% odbiorców z takiej energii korzysta, oznacza to chęć poszukiwania alternatyw – rys. 1. Mimo że energetyka jądrowa korzysta już z długotrwałej ogólnopolskiej kampanii rządowej ją promującej, wyniki badania opinii publicznej nakierowanego na wybór spośród wielu opcji technologicznych, z uwzględnieniem technologii prosumenckich, wskazują na znikome zainteresowanie konsumentów energią wyprodukowaną w elektrowniach jądrowych. Zaledwie 1% badanych wskazał na chęć korzystania z energii pochodzącej z atomu w swoim gospodarstwie domowym.

 

Rys. 1. Źródła energii preferowane przez Polaków. Źródło: Badanie TNS OBOP dla IEO.

 

Poparcie dla energii odnawialnej wyrażane jest przez większość respondentów, przy czym daje się zauważyć jego wzrost wraz ze wzrostem poziomu wykształcenia. Do grupy zwolenników wykorzystania odnawialnych źródeł w gospodarstwie domowych należą przed wszystkim:

  • mieszkańcy miast powyżej 100 tys. mieszkańców,
  • mieszkańcy miast poniżej 20 tys. mieszkańców,
  • osoby aktywne zawodowo (w tym przede wszystkim kierownicy/specjaliści, prywatni przedsiębiorcy, pracownicy administracji i usług, robotnicy i rolnicy).

 

Rys. 2. Źródła energii preferowane przez Polaków w zależności od poziomu wyksztalcenia. Źródło: Badanie TNS OBOP dla IEO.

 

Wśród pytanych o chęć zainwestowania w małe, przydomowe, odnawialne źródła energii aż 45% osób odpowiadało pozytywnie, w tym 21% chciałoby dokonać inwestycji niemalże od razu - w ciągu nie więcej niż 2 lat, a 24% - wolałoby poczekać dłużej. Im lepsza sytuacja materialna i im wyższe wykształcenie ankietowanych, tym częściej deklarowana jest gotowość inwestowania w mikroźródła OZE (od 33% osób z wykształceniem podstawowym, przez 40% z zasadniczym, 50% - ze średnim po 61% - z wyższym oraz od 37% wśród osób w złej sytuacji materialnej, przez 44% - w średniej, po 61% - w dobrej).

 

Rys. 3. Skłonność Polaków do inwestowania w małe źródła energii w. Źródło: Badanie TNS OBOP dla IEO.

 

Najwięcej osób wyrażających gotowość zainwestowania w małe przydomowe źródła energii odnawialnej znajdowało się wśród:

  • rolników (56%),
  • osób młodych (57%),
  • osób aktywnych zawodowo (53%; dla porównania – odsetek wśród biernych wynosi 38%),
  • prywatnych przedsiębiorców i kierowników/specjalistów (odpowiednio 70% i 61%)
  • mieszkańców domów jednorodzinnych (56%) i kilkurodzinnych (62%)
  • 52% osób, których zamieszkiwany lokal nie jest podłączony ani do sieci gazowej, ani ciepłowniczej chciałoby zainwestować w przydomowe mikroinstalacje, a tylko 25% nie byłoby tym zainteresowanych.

 

Chęć inwestowania w małe, przydomowe źródła energii odnawialnej jest silnie związana z oczekiwanym okresem zwrotu kosztów inwestycji. Dla połowy ankietowanych, nie powinien on przekroczyć 7 lat. Ok. 73% spośród osób wyrażających gotowość inwestowania w małe OZE w ciągu najbliższych dwóch lat (osoby najbardziej przekonane) gotowych jest czekać maksymalnie 4 lata na zwrot poniesionych kosztów. Niemal dwie piąte osób pytanych nie potrafiło zająć stanowiska w tej sprawie.

 

Rys. 4. Oczekiwane i akceptowane przez Polaków okresy zwrotu nakładów inwestycyjnych w małe źródła energii w. Źródło: Badanie TNS OBOP dla IEO.

 

Szacowany czas oczekiwania na zwrot kosztów inwestycji w małe, przydomowe źródła OZE wiąże się z sytuacją mieszkaniową respondentów. Właściciele domów jednorodzinnych i kilkurodzinnych częściej deklarowali dopuszczalny, dłuższy czas oczekiwania na zwrot nakładów (o gotowości czekania na 5 letni okres zwrotu dłuższy mówiło odpowiednio 30% i 31% respondentów). Na podobne okresy zwrotu mogłoby się zdecydować tylko 18% właścicieli mieszkań w blokach, 11% wynajmujących i lokatorów domów i 16% wynajmujących mieszkania. Rolnicy należeli do tej grupy respondentów, którzy w stosunkowo najwyższym odsetku (10%) akceptowali najdłuższy możliwy okres oczekiwania na zwrot kosztów – powyżej 10 lat. Trzeba jednak też zastrzec, że rolnicy w większości (49%) wskazywali na dopuszczalny czas zwrotu inwestycji nie dłuższy niż 6 lat.

Spośród różnych urządzeń energetyki odnawialnej, ze stosunkowo większym społecznym zainteresowaniem spotkały się urządzenia zapewniające oszczędności w rachunkach za ciepło, niż w rachunkach za energię elektryczną. Można postawić tezę, że powyższa sytuacja zaistniała za sprawą dużej popularności kolektorów słonecznych – niemal połowa respondentów – gdyby miała taką możliwość, zainwestowałaby właśnie w tego typu urządzenia. Również wśród osób deklarujących gotowość inwestowania w przydomowe OZE w ciągu najbliższych dwóch lat, aż 74% wskazało właśnie w kolektory słoneczne.

Inne urządzenia zapewniające oszczędności w rachunkach za ciepło uzyskiwały niższy odsetki wskazań (na pompy ciepła wskazało 13% badanych, na kotły na biomasę – 8%) zbliżone do uzyskiwanych przez urządzenia zapewniające oszczędności w rachunkach za energię elektryczną (na małe elektrownie wiatrowe wskazało 17% osób, panele fotowoltaiczne – 11%, a na mikrobiogazownie – 4%).

 

Rys. 5. Preferowane przez Polaków mikroinstalacje OZE. Źródło: Badanie TNS OBOP dla IEO.

 

Mieszkańcy domów jednorodzinnych częściej niż pozostali deklarowali zainteresowanie przede wszystkim kolektorami słonecznymi (55%) i małymi elektrowniami wiatrowymi (23%). Małe elektrownie wiatrowe częściej niż inni wskazywali również mieszkańcy wsi (22%) i rolnicy (28%), a także ankietowani, których lokal nie jest podłączony ani do sieci ciepłowniczej, ani gazowej (23%).

Analizując uzyskane wyniki trzeba mieć na uwadze, że mówią one o preferencjach respondentów i są wypadkową poinformowania i zaufania w stosunku do każdej z technologii. Kolektory słoneczne i elektrownie wiatrowe mogą budzić większe zaufanie niż na przykład mikrobiogazownie, o których – jak można przypuszczać – słyszało niewielu wśród badanych.

W ramach projektu „Gospodarz z energią”, przeprowadzono sondę wśród osób odwiedzających stronę internetową projektu http://www.gospodarzzenergia.pl. Celem sondy było poznanie opinii nt. podejmowania decyzji o inwestycji w odnawialne źródła energii na obszarach wiejskich (w tym także rolników, jako że portal jest głównie kierowany do tej grupy użytkowników). Wyniki sondy zostały opracowane na bazie 52 odpowiedzi, więc nie są w pełni reprezentatywne, choć obrazują pewne tendencje i potwierdzają postawione w projekcie tezy. Zadano pytania dotyczące czynników skłaniających inwestorów do podjęcia decyzji o inwestycji w OZE, a także cech jakimi powinny wyróżniać się mikroinstalacje OZE, aby warto było w nie inwestować. Zapytano się również o wysokość nakładów inwestycyjnych, jakie rolnicy są w stanie ponieść na inwestycję w OZE.

Rys. 6 Czynniki, które skłaniają inwestorów do podjęcia decyzji inwestycyjnej w mikroinstalacje OZE

 

Wydaje się, że kluczowym aspektem wpływającym na decyzję o inwestycji w odnawialne źródła energii jest wzrost konkurencyjności tych instalacji w stosunku do istniejących konwencjonalnych źródeł energii. Ankietowani wskazali, że sposobem na poprawę rentowności inwestycji, a tym samym zachętą do budowy własnej instalacji, jest przede wszystkim stabilny system wsparcia. Inwestorzy zdecydują się w pierwszej kolejności na te źródła energii, które charakteryzują się szybszym spadkiem nakładów inwestycyjnych. Tym niemniej wysoki odsetek ankietowanych dostrzega szansę szybszego rozwoju instalacji OZE w rosnących cenach energii elektrycznej i innych nośników energii, w tym głównie węgla i gazu. Równie ważnym elementem wpływającym na decyzje inwestycyjne w OZE jest korzystne otoczenie prawne oraz uproszczone procedury administracyjne. Obecnie, często na pierwszym etapie inwestycji mnogość procedur i zawiłe przepisy skutecznie odstraszają przyszłych inwestorów. Z odpowiedzi na pytania wynika, że najmniejszą skuteczność na podejmowanie decyzji o inwestycji w OZE mają wszelkie działania marketingowe, kreujące tzw. modę na czystą energię” oraz oferta edukacyjna. Można zatem sądzić, że społeczeństwo osiągnęło pewien poziom wiedzy nt. wykorzystania technologii OZE w swoich gospodarstwach i czeka na poprawę warunków rentowności tych instalacji.

 

Rys. 7 Cechy mikroinstalacji OZE, wartej zamontowania w gospodarstwie rolnym lub domowym

 

Przyszli inwestorzy w odnawialne źródła energii cenią sobie najbardziej możliwość łatwej integracji systemu OZE w gospodarstwie domowym oraz traktują inwestycję jako źródło przynoszące oszczędności z tytułu zmniejszonego poboru energii konwencjonalnej lub dodatkowy dochód ze sprzedaży energii.Istotną cechą mikroinstalacji OZE jest także jej koszt zakupu, który powinien być niski i w zasięgu możliwości finansowych inwestorów. Ankietowani wskazywali na konieczność niskiego kosztu eksploatacji, co również może być związane z preferencją bezobsługowości urządzeń. Instalacje OZE powinny również zapewniać bezpieczeństwo dostaw energii, które szczególnie ważne jest w gospodarstwach wrażliwych na częste wyłączenia prądu z sieci. Tym niemniej inwestorzy w OZE niekoniecznie chcą całkowicie odłączać się od sieci.

 

Rys. 8 Gotowość do poniesienia nakładów na inwestycję w mikroinstalację OZE

 

Zdecydowana większość inwestorów – ponad 90% ankietowanych - zadeklarowało, że byłaby w stanie przeznaczyć na inwestycję w OZE nie więcej niż 50 tysięcy złotych, z czego ponad połowa chciałaby zapłacić za instalację OZE nie więcej niż 20 tysięcy złotych.

Aby inwestorzy zaczęli podejmować właściwe decyzje w mikroinstalacje OZE, rządy wielu krajów stwarzają warunki, aby indywidualny konsument energii mógł samodzielnie kształtować model własnych potrzeb energetycznych, konfrontować z możliwościami technologicznymi i wpływać na lepsze, pewniejsze, bardziej elastyczne i ekologiczne pokrycie potrzeb. Chodzi tu o wyzwolenie aktywności i przedsiębiorczości obywateli poprzez usuwanie barier prawnych stwarzanych w obecnym, scentralizowanym i ciągle wysoce zmonopolizowanym systemie zaopatrzenia w energię, ale też poprzez zadbanie o to, aby na rynku dostępne były technologie małoskalowe umożliwiające rozwój generacji rozproszonej (domena MŚP) i mikrogeneracji (domena gospodarstw domowych). Rządy próbując coś zmienić, muszą wpływać polityką regulacyjną też na zmiany myślenia w korporacjach, które obecnie dominują na rynku energetycznym, w których, w szczególności w Polsce, obowiązuje przestarzały paradygmat bieżącej produktywności w oparciu o coraz głębiej wyczerpane zasoby paliw kopalnych.

Dotychczas proponowane koncepcje budowy energetyki prosumenckiej w Polsce trafiały na barierę niezrozumienia, która wynika z niedoceniania przełomu technologicznego w energetyce i z nie w pełni wiarygodnego szacowania relacji kosztowych pomiędzy energetyką paliw kopalnych i energetyką odnawialną. Pomijany jest milczeniem olbrzymi potencjał mikroinstalacji OZE do produkcji ciepła i lekceważony jest potencjał mikrogeneracji energii elektrycznej z OZE. Dla odmiany wyolbrzymiane są skutki wpływu energetyki prosumenckiej na możliwości bilansowania energii elektrycznej, przy jednoczesnym nieuwzględnianiu poprawy możliwości wykorzystania zasobów sieciowych dzięki mikrogeneracji.

Przeprowadzenie szeroko zakrojonego programu społecznej, obywatelskiej modernizacji domowych systemów energetycznych oraz uczynienie domów ekologicznymi ciepłowniami, elektrociepłowniami i elektrowniami, tak jak zakłada dyrektywa o promocji energii z OZE i tak jak zakłada projekt ustawy o OZE, wymaga dostosowania do tego celu systemu wsparcia: dopłat do inwestycji lub do energii. Tym samym nie oznacza to, że można czekać aż „ceny same spadną”. Miałoby to bowiem katastrofalne skutki. Ze względu na deficyt mocy, konieczne okazałoby się zainwestowanie w źródła konwencjonalne o wyższych kosztach krańcowych produkowanej energii (dla nowych inwestycji). Wzrosłyby ceny energii dla odbiorców rozproszonych (niedoszłych prosumentów) i znacząco pogorszyłyby się wskaźniki dochodowości gospodarstw domowych (znaczące przekroczenie obecnego 10% udziału kosztów energii w wydatkach gospodarstw domowych). Polska nie wypełniłaby zobowiązań unijnych w zakresie OZE z olbrzymimi skutkami finansowymi dla polskiego podatnika.

 

Opracowanie:

Piotr Dziamski, Specjalista ds. energetyki w rolnictwie

Instytut Energetyki Odnawialnej

e-mail: pdziamski@ieo.pl

tel. 22 825 46 52

 

[1] Krajowy Plan Rozwoju Mikroinstalacji Odnawialnych Źródeł Energii do 2020 roku, IEO, 2013

Zobacz pozostałe raporty
Wyszukiwarka
Kanał Youtube
 
Facebook
Zamknij

Ten serwis internetowy wykorzystuje pliki cookies.

Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. do celów reklamowych i statystycznych. Mogą stosować je też współpracujące z nami firmy - m.in. reklamodawcy.

W przeglądarce internetowej, w której otwierasz nasz serwis możesz zmienić ustawienia dotyczące cookies.

Korzystając z tego serwisu bez zmiany ustawień dotyczących cookies wyrażasz zgodę na ich używanie i zapisywanie w pamięci urządzenia. Więcej informacji znajdziesz w Polityce prywatności.